null

Światowy Dzień Gruźlicy

Drukuj otwiera się w nowej karcie
płuca

24 marca obchodzony jest Światowy Dzień Gruźlicy. Święto zostało ustanowione przez Światową Organizację Zdrowia w 1982 roku dla upamiętnienia odkrycia przez Roberta Kocha bakterii, które wywołują gruźlicę. Tegoroczne hasło Światowego Dnia Gruźlicy brzmi „Tak! Możemy zakończyć gruźlicę!”

Gruźlica jest chorobą zakaźną, wywołaną przez prątki wchodzące w skład Mycobacterium tuberculosis complex. Zmiany gruźlicze mogą występować w różnych narządach ciała, ale najczęstszą postacią jest gruźlica płuc. Prątkujący chorzy na gruźlicę płuc stanowią źródło zakażenia dla osób ze swego otoczenia. Na świecie gruźlica jest jednym z najważniejszych wyzwań zdrowia publicznego.

Według danych WHO każdego roku 10 milionów ludzi zapada na gruźlicę (TB). Pomimo tego, że gruźlica jest chorobą, której można zapobiegać i którą można wyleczyć, każdego roku na gruźlicę umiera 1,5 miliona ludzi, co czyni ją największym zabójcą zakaźnym na świecie.

Jakie są objawy gruźlicy?

We wczesnych stadiach choroby nie występują typowe objawy, a choroba przebiega przewlekle. Tylko w nielicznych przypadkach początek choroby jest gwałtowny. W czasach, kiedy leki przeciwprątkowe nie były dostępne, gruźlica charakteryzowała się tzw. „galopującymi suchotami”, które prowadziły do śmierci w przeciągu kilku tygodni.

Najczęstszym objawem gruźlicy układu oddechowego jest trwający ponad 3 tygodnie kaszel. Wiąże się on głównie z lokalizacją prątków w układzie oddechowym. Kaszlowi może towarzyszyć odkrztuszanie śluzowej lub śluzowo-ropnej plwociny oraz duszność i/lub ból w klatce piersiowej. Niekiedy chory odkrztusza plwocinę z krwią (krwioplucie), rzadziej dochodzi do krwotoków płucnych.

Do objawów ogólnych gruźlicy należą: brak apetytu i utrata masy ciała, stany podgorączkowe i gorączka (głównie w godzinach popołudniowych i wczesnowieczornych), nocna potliwość, osłabienie.

Dlaczego warto się szczepić przeciw gruźlicy?

Szczepienia BCG zostały wprowadzone w 1921 roku jako jedyna wówczas dostępna metoda zapobiegania gruźlicy. Szczepienia BGC zmniejszyły występowanie najcięższych postaci gruźlicy, np. gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. W Polsce przed wprowadzeniem szczepień BCG i leków przeciwprątkowych umierało rocznie około 1 500 dzieci chorych na tę postać gruźlicy. Obecnie rejestruje się kilka zachorowań w roku.

Późno rozpoznana lub błędnie zdiagnozowana gruźlica może prowadzić do zgonu, ciężkiego kalectwa (tj. porażenie, niedorozwój umysłowy) lub niewydolności oddechowej. Szczepienia BGC są ważnym elementem nowoczesnych programów zwalczania gruźlicy.

Najlepszą metodą zapobiegania gruźlicy jest wczesne wykrywanie chorego i jego skuteczne leczenie. Obecnie dostępne leki pozwalają na całkowite wyleczenie i powrót chorego do normalnego trybu życia i pracy.

Kto i kiedy powinien zostać zaszczepiony przeciw gruźlicy?

Szczepionka BCG jako jedyna z dostępnych jest stosowana śródskórnie. WHO zaleca podanie jednej dawki szczepionki BCG noworodkom w krajach o wysokim ryzyku zakażenia i zachorowania na gruźlicę. W Polsce od 1955 roku szczepienia BCG są obowiązkowe. Od 2006 roku szczepiono wyłącznie noworodki w pierwszej dobie życia. Od stycznia 2019 roku szczepionka BCG powinna być podana po urodzeniu, przed wypisaniem dziecka z oddziału neonatologicznego. W przypadku noworodków urodzonych przedwcześnie szczepienie przeciwko gruźlicy wykonuje się po osiągnięciu masy ciała powyżej 2000 g.

Więcej informacji na temat szczepień przeciw gruźlicy.

Źródło:

https://www.who.int/health-topics/tuberculosis#tab=tab_1

https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/gruzlica/