null

Przeszczepianie narządów metodą ratowania życia

Drukuj otwiera się w nowej karcie
Personel medyczny wykonujący operację

Przy okazji przypadającego na 26 stycznia Ogólnopolskiego Dnia Transplantacji warto sobie uświadomić jak ważną metodą leczniczą jest transplantacja. W 2021 r. przeszczepiono ponad 1300 narządów dzięki czemu wiele osób mogło wrócić do normalnego funkcjonowania.

Przeszczepianie narządów jest skuteczną, bezpieczną i czasami jedyną metodą leczenia ratującą życie. Dzięki jednemu dawcy można ocalić życie kilku osobom. Najczęściej przeszczepianymi narządami są:

  • nerki,
  • wątroba,
  • serce,
  • płuca,
  • rogówki.

Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami, jeżeli ktoś za życia nie wyraził sprzeciwu, lekarze mogą pobrać od niego narządy i tkanki. Zgoda rodziny nie jest wymagana. Jednak w praktyce lekarze zawsze rozmawiają o pobraniu narządów z najbliższymi zmarłego. Każdy kto chciałby po śmierci, aby jego organy mogły uratować innemu człowiekowi życie może wydrukować i wypełnić oświadczenie, które będzie miało charakter informacyjny dla rodziny i lekarzy.

Transplantacja nie dotyczy tylko osób zmarłych. Możliwe jest również pobieranie narządów i tkanek za życia dawcy. Dotyczy to następujących narządów:

  • nerek,
  • fragmentów wątroby,
  • a w przypadku tkanek – szpiku kostnego.

Szpik kostny wykorzystywany jest w celu leczenia różnych rodzajów nowotworów krwi i innych chorób krwi i szpiku kostnego. Często jedyną szansą na wyleczenie pacjenta jest przeszczepienie zdrowych komórek od dawcy lub jednostki krwi pępowinowej. Gdy w rodzinie nie ma odpowiedniego dawcy, komórki macierzyste może podarować dawca niespokrewniony.

Dawcą szpiku kostnego może być osoba, która:

  • ukończyła 18 lat i nie ukończyła 60 lat,
  • posiada ogólny dobry stan zdrowia.

Aby być wpisanym na listę dawców należy wypełnić ankietę. Następnie należy wybrać ośrodek dawców szpiku najbliższy miejscu zamieszkania i umówić się telefonicznie na konkretny termin badania kwalifikacyjnego.  

Transplantacja stale się rozwija. Dzięki temu możliwe było przeczepienie ręki, twarzy, narządów szyi.

Według danych POLTRANSPLANTU - państwowej jednostki budżetowej sprawującej centrum organizacyjno-koordynacyjne do spraw transplantacji w 2021 r do przeszczepów pobrano 1456 narządów (774 nerki, 304 wątroby, 205 serc, 152 płuca, 20 trzustek, 1 przeszczep wielotkankowy narządów szyi). Od żywych dawców narządów dokonano 64 pobrania, z czego 44 to pobrania nerki, a 20 to fragmenty wątroby. Przeszczepiono 1356 z tych narządów (726 nerek, 20 trzustek, 277 wątrób, 200 serc, 132 płuca oraz 1 wielotkankowy narząd szyi).

W Krajowej Liście Oczekujących na Przeszczepienie narządów, tkanek i komórek zarejestrowanych było 5 489 aktywnych pacjentów, w tym 1 774 oczekujących na przeszczepienie narządów. Na przeszczepienie nerki oczekiwało 984 pacjentów, nerki i trzustki – 45, wątroby – 146, serca – 419 i płuc – 163. Na przeszczepienie komórek krwiotwórczych oczekiwało na liście aktywnej 701 pacjentów. Pomimo wykonania przez ośrodki okulistyczne 1 363 przeszczepień rogówki, liczba pacjentów oczekujących na jej przeszczepienie wyniosła 3 011 osób. W 2021 r. w województwie mazowieckim było 47 dawców, co dało wskaźnik 8,67 na milion mieszkańców. Największa liczba dawców była w województwie śląskim – 61 i pomorskim – 57, zaś przeliczając na milion mieszkańców w województwie pomorskim – 23,87 i województwie lubuskim – 17,94.